در بين داروهاى مبرد عصارهء گياهان ترش‌مزه در رأس همه قرار دارد كه به مقادير حيرت‌آورى تجويز مىشود . پس از آن نوبت به آبدوغ مىرسد كه حتى در بيماريهاى اسهال و اسهال خونى نيز تجويز مىشود و به غير از تبريد ، خواب‌آور هم هست ولى غالبا ايجاد يبوست مىكند . از بين عصارهء گياهان ، اينها كه ذكر مىشود از بقيه رايجتر و پرمصرفتر است : آب غوره ، چه به صورت تازه و چه تخمير شده ، در بيماريهاى روماتيسمى و نقرسى به مقدار دويست و پنجاه گرم تا هفتصد و پنجاه گرم روزانه مصرف مىشود ، آب نارنج و آب ليموترش ، آب انار ، آب هندوانه و از آن گذشته سكنجبين يا سركهء انگبين كه از امتزاج شكر و سركه و جوشاندهء تمر گجراتى بدست مىآيد . اين عصاره‌ها را يا به صورت نوشيدنى به بيمار مىدهند و يا به غذايش اضافه مىكنند . اين مواد گرمىبخش محسوب مىشود : انواع شيرينيها و بخصوص عسل ، موميائى ، زهرمهره ، سنبل الطيب ، اسطوخودوس كه آن را داراى تأثيرى خاص بر مغز قلمداد مىكنند ، خولنجان ، از اين گذشته ادويه‌ها از قبيل فلفل ، دارچين ، هل ، مرباهاى ادويه‌دار و سرانجام معجونهاى حاوى ترياك مانند معجون مسرود و ترياق فاروق . به عنوان داروى مبهى حبهائى از مرواريد ، ياقوت ، طلا ، عنبر و كهرباى مسحوق خريدارى مىشود . گنه‌گنه نيز شبها يك يا دو حب مصرف مىشود و شهرت دارد كه از اين نظر مفيد فايده است . در عوض مردم از مصرف كافور اعراض دارند ، يكى به آن دليل كه قوهء باه را تقليل مىدهد و از جانب ديگر بدان جهت كه رسم است قدرى كافور در دهان مرده مىگذارند . اين تصور بر ضد « جوهر گنه‌گنه » شايع است كه تشمع كبد و طحال ايجاد مىكند و به همين دليل تجويز بيش از چهار حب گنه‌گنه را در روز جايز نمىدانند و آن‌هم به شرطى كه قبلا با توسل به داروهاى مسهل و قىآور معدهء بيمار را پاك كرده باشند . حال با در نظر گرفتن اينكه سواى اين طرز تفكر گنه‌گنهء قابل ابتياع در بازار اغلب از اجزاى بىاثر و بىخاصيت تركيب يافته است ، ديگر نبايد از اينكه تبها اغلب در ايران بيش از حد انتظار به طول مىانجامد دچار تعجب شويم . جدل پايان‌ناپذير و همواره مكرر در ايران بر سر اين است كه آيا گنه‌گنه گرم است يا سرد . مصرف سورنجان براى مداواى روماتيسم و نقرس بسيار زياد است . مقدار يك تا يك و نيم درهم از آن هر روز به صورت تازه در شير جوشانده و خورده مىشود . هرگاه پس از مدتى مصرف آن ، تأثير مساعدى بر دارو مترتب نشود به خوردن آب غوره روى مىآورند و من خود با تجويز حدود يك‌صد و پنجاه تا سيصد گرم از آن در روز به نتايجى عالى رسيدم . جوشهاى پوست بدن را با بيرون كشيدن چرك از آنها و در موارد سخت و موذى با جوشانده ( Decotum chinae nodosae ) ، آب پنير بز و جيوه معالجه مىكنند . فقط در مورد جرب دواى ماليدنى به كار مىبرند كه مرهمى است از